Tematy z języka polskiego 2010
Wpisał: Anna Rakowska   
03.04.2009.

Poniżej lista tematów, spośród których uczeń wybiera jeden na usty egzamin maturalny z języka polskiego w maju 2010 r.

 

Tematy literackie

  1. Polemiki, spory, prowokacje- starcia pokoleń literackich. Omów na przykładach wybranych utworów.
  2. Przedstaw różne sposoby funkcjonowania motywu winy i kary w literaturze.
  3. Wędrówką życie jest człowieka - omów funkcję toposu homo viator w wybranych utworach literackich.
  4. Postać biblijna jako maska. Omów zagadnienie na przykładzie tekstów Zbigniewa Herberta i Jacka Kaczmarskiego.
  5. Odwołując się do wybranych przykładów, przedstaw różne sposoby wykorzystania tematu powrotu do lat dziecinnych  w literaturze.
  6. Konflikt pokoleń – mit czy rzeczywistość? Rozważ problem, odwołując się do wybranych lektur.
  7. Metamorfoza bohatera. Porównaj sposób ujęcia motywu, analizując wybrane utwory literackie z różnych epok.
  8. Grzechy romantycznego indywidualizmu i próby ich przezwyciężenia w wybranych utworach literackich.  Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów.
  9. Zakończenie dzieła literackiego. Rozważ funkcje różnego rodzaju finałów, odwołując się do wybranych utworów.
  10. Pytania o sens ludzkiego buntu stawiane w literaturze polskiej i obcej XX wieku. Rozwiń temat, odwołując się  do wybranych lektur.
  11. Literatura w służbie ideologii. Omów na przykładzie wybranych autorów.
  12. Arkadie i utopie – literackie krainy szczęścia w utworach różnych epok. Zaprezentuj sposoby ich kreowania, funkcje  i znaczenie.
  13. Ballada romantyczna jako źródło inspiracji dla poetów polskich XX wieku. Omów temat, odwołując się do wybranych utworów.
  14. Motyw szkoły i sposoby jego ujęcia w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach.
  15. Literackie portrety sługi i pana. Omów zagadnienie na przykładzie utworów z różnych epok.
  16. Scharakteryzuj i oceń na wybranych przykładach, jaką rolę w społeczeństwie wyznaczyli inteligencji twórcy utworów literackich różnych epok.
  17. Symbolika wieży. Przedstaw jej różnorodność, odwołując się do wybranych utworów literackich.
  18. Bal jako motyw literacki. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów.
  19. Uczeń i mistrz. Na przykładzie wybranych lektur przedstaw różne ujęcia tego motywu.
  20. Literackie portrety rodzin. Omów zagadnienie na przykładzie utworów z różnych epok.
  21. Różne odmiany satyry. Omów zagadnienie na przykładzie wybranych utworów literackich.
  22. Dialog pokoleń zapisany w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach.
  23. Motyw ucieczki i sposoby jego ujęcia w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach..
  24. Groteska jako kategoria estetyczna i sposób postrzegania świata w wybranych utworach literackich. Omów na wybranych przykładach.
  25. Jesteśmy dziećmi epoki epoka jest polityczna. Słowa W. Szymborskiej uczyń mottem rozważań o uwikłaniu literatury  i kultury w politykę. Odwołaj się do wybranych tekstów.
  26. Motywy horacjańskie w literaturze polskiej. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów.
  27. Poezja religijna dzisiaj. Rozwiń temat na wybranych przykładach literackich.
  28. Ironia i jej różne funkcje w literaturze. Omów na wybranych przykładach.
  29. Świadectwo czasu, szkoła pisarstwa, ucieczka od rzeczywistości…. Rozważ, na wybranych przykładach, jaką funkcję pełnią w literaturze dzienniki.
  30. Literackie portrety żon. Omów zagadnienie na przykładzie utworów z różnych epok.
  31. Powinowactwa literatury i filozofii. Na wybranych przykładach przedstaw związki twórczości pisarskiej z filozofią.
  32. Rozważania o życiu godnym w literaturze. Omów na przykładzie znanych Ci utworów literackich.
  33. Małe ojczyzny, krajobrazy polskie jako wartości ocalające. Rozważ, odwołując się do wybranych tekstów.
  34. Motyw śmiechu i sposoby jego ujęcia w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach.
  35. Everyman, czyli każdy. Na wybranych przykładach literackich przedstaw różne ujęcie tego motywu.
  36. Zaprezentuj i porównaj różnorodne wizerunki błazna w wybranych utworach literackich.
  37. Antyczna odyseja a romantyczna wędrówka. Porównaj motyw podróży w wybranych utworach literackich.
  38. Symbolika drzewa. Przedstaw bogactwo jego znaczeń, analizując wybrane utwory literackie z różnych epok.
  39. Motyw drogi i sposoby jego ujęcia w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach.
  40. Motywy szekspirowskie w literaturze i ich funkcje. Przedstaw na wybranych przykładach.
  41. Literackie portrety uwodziciela. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych lektur.
  42. Archetyp psa w literaturze. Zaprezentuj różne jego ujęcia, odwołując się do wybranych tekstów.
  43. Obraz Litwy w literaturze romantycznej i współczesnej – porównaj na przykładzie wybranych utworów.
  44. Ornament, fascynacja, sposób widzenia świata. Różne ujęcia ludowości w literaturze polskiej. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych lektur.
  45. Władza i moralna sytuacja człowieka uwikłanego w jej mechanizmy jako temat stale obecny w literaturze. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych lektur.
  46. Siedem polskich grzechów głównych Przedstaw refleksje na temat polskich wad narodowych, odwołując się do wybranych utworów literackich.
  47. Uczony – władcą świata. Optymistyczna wizja nauki a doświadczenia współczesnego człowieka. Rozwiń temat, odwołując się do wybranych tekstów.
  48. Utopia i antyutopia w literaturze różnych epok. Zwróć uwagę na ich funkcję, formę i znaczenie.
  49. Świat ludowych wierzeń i wartości oraz jego funkcje w literaturze. Omów na przykładzie wybranych tekstów literackich.
  50. Motyw kota i sposoby jego ujęcia w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach.
  51. Od Heroda do Stalina: literackie portrety tyranów. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych lektur.
  52. Stosunek obywatela do państwa w literaturze. Zwróć uwagę na różne ujęcia gatunkowe i stylistyczne tego tematu.
  53. „Dlaczego klasycy?” – udowodnij obecność motywów antycznych w literaturze XX wieku i rozważ przyczyny  ich popularności.
  54. Wykorzystując wybrane teksty literackie, przedstaw poetycką fascynację codziennością  w twórczości wybranych poetów XX wieku.
  55. Gaduły i gawędziarze. Przedstaw cechy gawędy, określ różne jej funkcje i odmiany w wybranych utworach literackich.
  56. Klasycyzm jako konwencja literacka i sposób mówienia o rzeczywistości.. Omów na wybranych przykładach.
  57. Nurt tyrtejski w poezji polskiej. Omów problem, odwołując się do wybranych utworów z różnych epok.
  58. Folklor jako inspiracja pisarzy różnych epok. Omów na wybranych przykładach
  59. Sposób kreowania obrazu ojca w literaturze. Rozważ problem, odwołując się do wybranych utworów.
  60. Literatura faktu, analiza i interpretacja tego zjawiska kulturowego XX wieku na wybranych przykładach.
  61. Rola muzyki i sposoby jej ukazywania w literaturze. Rozważ na wybranym materiale literackim.
  62. Analizując wybrane teksty, porównaj cele publicystyki oświeceniowej i współczesnej, zwracając szczególną uwagę  na wykorzystane w nich środki wyrazu.
  63. Groteska jako sposób wyrażania w literaturze antynomii świata. Omów na przykładach wybranych utworów.
  64. Różne kreacje narratora i ukształtowanie narracji w epice – analiza wybranych utworów.
  65. Analizując wybrane utwory polskie i obce, scharakteryzuj różne odmiany awangardowego dramatu XX wieku.
  66. Od Krasickiego do Młynarskiego. Polska literatura satyryczna w walce z wadami Polaków. Omów zagadnienie  na wybranych przykładach.
  67. Jakim jesteśmy narodem? Sąd o Polakach w literaturze różnych epok –  przedstaw na wybranych przykładach.
  68. Sport jako temat utworów literackich. Przedstaw to zagadnienie na wybranych przykładach.
  69. Sprawy osobiste i sprawy publiczne w listach twórców wybranej epoki. Omów zagadnienie, wykorzystując twórczość epistolograficzną dowolnych artystów.
  70. Rzeczy w świecie człowieka. Zaprezentuj literackie obrazy przedmiotów w wybranych tekstach.
  71. Postacie wielkie, święte i charyzmatyczne. Omów ich literackie wizerunki na przykładzie wybranych dzieł.
  72. „Cóż jest świat?” –   toposy, metafory i obrazy świata w literaturze różnych epok. Zaprezentuj temat, wykorzystując dowolne teksty literackie.
  73. Lęki cywilizacyjne we współczesnej poezji. Odwołując się do dowolnie wybranych utworów, omów ich podłoże,  obraz i próby przezwyciężenia.
  74. Ewolucja powieści. Na przykładzie wybranych tekstów przedstaw jej drogi rozwojowe.
  75. Miasto – synonim cywilizacji i postępu, czy obszar zepsucia i degeneracji? Rozważ na przykładzie wybranych utworów literackich.
  76. Porównaj różne spojrzenia na obyczajowość szlachecką w wybranych utworach literackich.
  77. Zaprezentuj twórczość Wisławy Szymborskiej na tle liryki kobiecej.
  78. Dehumanizacja człowieka i jego uprzedmiotowienie jako problem w literaturze. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
  79. Bohaterowie w habitach. Przedstaw sposób ich kreowania w wybranych utworach literackich.
  80. Sielankowy i satyryczny obraz wsi. Porównaj różne sposoby prezentacji tematu w literaturze wybranych epok.
  81. Na przykładzie literatury różnych epok przedstaw, jak funkcjonuje motyw świata-teatru.
  82. Przedstaw różne wcielenia diabła w literaturze i omów ich funkcje, odwołując się do wybranych tekstów literackich.
  83. Rola tytułu i motta w utworze literackim. Omów na wybranych przykładach.


 

 

Związek literatury z innymi dziedzinami sztuki

  1. Topos ogrodu w literaturze i sztuce. Rozważ zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów kultury.
  2. Deformacja świata i jej funkcje w różnych dziełach sztuki. Zaprezentuj zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów kultury.
  3. Karykatura jako jeden ze sposobów ukazywania człowieka w różnych tekstach kultury. Omów na wybranych przykładach.
  4. Dzieła literackie a ich ekranizacje filmowe. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
  5. Ekspresjonizm jako wyraz buntu w literaturze i sztuce. Omów, odwołując się do wybranych dzieł.
  6. Motyw powstania styczniowego w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach.
  7. Awangardowe poszukiwania sztuki i literatury XX wieku. Rozważ zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów kultury.
  8. Wyjaśnij – na wybranych przykładach –  na czym polega oryginalne i twórcze widzenie świata w sztuce współczesnej.  
  9. Idee rewolucyjne w literaturze, malarstwie i muzyce romantyzmu. Omów, odwołując się do wybranych tekstów kultury.
  10. Przedstaw motywy maryjne w literaturze i sztuce średniowiecza ,odwołując się do wybranych tekstów kultury.
  11. Wyjaśnij, na czym polega poetyckość tekstów współczesnych piosenek. Odwołaj się do wybranych przykładów.
  12. Dramat człowieka uwikłanego w historię w literaturze i sztuce XX wieku. Omów zagadnie na wybranych przykładach.
  13. Przedstaw różne ujęcia motywu koni w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
  14. Człowiek współczesny w świecie zagrożeń i unicestwionych wartości jako temat obecny w literaturze i sztuce.  Omów problem, odwołując się do wybranych tekstów kultury.
  15. Fenomen teatru telewizji. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przedstawień.
  16. Miejsce magiczne, cywilizacyjna dżungla, przestrzeń destrukcji… Porównaj różne obrazy miasta przedstawione w literaturze i filmie.
  17. Kontrast jako zasada kompozycji w baroku i jego związek ze światopoglądem epoki. Rozważ temat, odwołując się  do przykładów z literatury i sztuk plastycznych.
  18. Literatura i sztuka wobec różnych ideałów piękna. Rozważ problem, odwołując się do wybranych tekstów kultury.
  19. Różne wizerunki lekarza w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
  20. Realizm, symbolizm, groteska. Czemu służą tak różne sposoby przedstawiania  rzeczywistości w literaturze i sztuce?  Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
  21. Mistrzowie pędzla i ludzie pióra wobec polskich narodowych stereotypów. Rozważ problem na podstawie wybranych dzieł malarskich i literackich.
  22. Motyw kwiatów w literaturze i sztuce. Omów jego funkcje, odwołując się do wybranych tekstów kultury.
  23. Świat prowincji w literaturze i malarstwie. Porównaj wybrane dzieła.
  24. Topos Edenu. Analizując wybrane przykłady, przedstaw jego funkcjonowanie w dziełach literackich i malarskich.
  25. Sienkiewiczowska i Hoffmanowska wizja historii. Porównaj adaptacje Trylogii z literackim pierwowzorem.
  26. Kultura masowa jako motyw literatury i sztuki. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów kultury.
  27. Obraz świetności Polski w twórczości H. Sienkiewicza i w malarstwie J. Matejki. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
  28. Katedra gotycka jako tekst kultury – katedra gotycka jako temat tekstów kultury. Omów zagadnienie, odwołując się  do wybranych przykładów.
  29. Literatura niedramatyczna jako źródło inspiracji dla współczesnego teatru. Omów na przykładzie wybranej adaptacji utworu.
  30. Motywy biblijne w malarstwie i literaturze – od średniowiecza do współczesności. Rozwiń temat, posługując się wybranymi przykładami.
  31. Scharakteryzuj romantyczny pejzaż i omów jego funkcje na wybranych przykładach z literatury i malarstwa XIX wieku.
  32. Barwy – ich symbolika i znaczenie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach literackich i malarskich.
  33. Pokolenie Kolumbów w literaturze pięknej, fotografii i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
  34. Baśniowe światy w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
  35. Wizerunek anioła w literaturze i sztuce. Porównaj sposób artystycznego ujęcia postaci anioła, zestawiając odpowiednie teksty kultury.
  36. Motyw syna marnotrawnego – omów jego funkcjonowanie, odwołując się do różnych tekstów kultury.
  37. Łódź w literaturze i filmie. Omów temat na wybranych przykładach.
  38. Holocaust w literaturze i filmie. Omów temat na wybranych przykładach.
  39. Dwie ekranizacje „Lalki” Bolesława Prus – dokonaj analizy porównawczej dzieła literackiego z jego adaptacjami filmowymi.
  40. Motywy orientalne i ich funkcje w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
  41. Pisarze – malarze. Omów twórczość literacką i plastyczną wybranych artystów.
  42. Motyw tańca w literaturze, malarstwie i filmie. Przedstaw na wybranych przykładach.
  43. Inspiracje antyczne w kulturze. Scharakteryzuj je, analizując wybrane dzieła (np. malarskie, rzeźbiarskie, architektoniczne).
  44. Malarstwo, rzeźba, architektura, jako inspiracje dla literatury. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
  45. Piękno niejedno ma imię. Omów różne jego koncepcje na podstawie wybranych dzieł literackich, malarskich i/lub architektonicznych.
  46. Porównaj obrazy Warszawy w wybranych utworach literackich i malarstwie.
  47. Powstanie warszawskie i różne sposoby jego ujęcia w literaturze, filmie, fotografii. Zaprezentuj temat na podstawie zebranego materiału.
  48. Portret Sarmaty w literaturze i malarstwie. Odwołaj się do wybranych dzieł.
  49. Ruiny, groby, opustoszałe zamki. Na wybranych przykładach omów motyw przemijania w literaturze i sztuce XIX wieku.

 

 

Tematy z języka

  1. Stylizacja biblijna w literaturze. Omów na wybranych przykładach.
  2. Oceń poprawność językową wybranych tekstów prasowych.
  3. Na czym polega specyfika języka czasopism dla dzieci i młodzieży na tle ogólnej odmiany języka polskiego?
  4. Różne sposoby indywidualizacji języka bohaterów literackich. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok..
  5. Jaki obraz świata kreują nagłówki prasowe? Przedstaw, omawiając funkcję tytułów prasowych.
  6. Internetowy język czatu – dokonaj analizy i oceń.
  7. Język ezopowy w literaturze rozwijającej się w warunkach cenzury. Omów zjawisko na wybranych przykładach.
  8. Właściwości wywiadu jako formy wypowiedzi. Omów na wybranych przykładach.
  9. Zaprezentuj język i styl Twojego ulubionego publicysty. Przedstaw wnioski.
  10. Rola neologizmów w tworzeniu literackiego obrazu świata. Omów zagadnienie na podstawie wybranych tekstów poetyckich.
  11. Stylizacja językowa we współczesnej literaturze polskiej. Przedstaw, odwołując się do wybranych przykładów
  12. Językowe środki kształtowania wypowiedzi we współczesnym reportażu. Rozwiń temat, odwołując się do wybranych utworów Ryszarda Kapuścińskiego.
  13. Źródła komizmu językowego i sposoby jego osiągnięcia. Omów, wykorzystując wybrane utwory literackie.
  14. Elementy gwarowe we współczesnej kulturze. Omów zagadnienie na wybranych tekstach literackich, tekstach piosenek  lub dialogach filmowych.
  15. Zmagania literatury z cenzurą, ich wpływ na kształt językowy utworów. Omów na przykładach od pozytywizmu  do współczesności.
  16. Środki retoryczne w wybranych kazaniach i przemówieniach. Omów na wybranych przykładach.
  17. Błędy językowe we współczesnej polszczyźnie. Omów temat na podstawie języka potocznego i publicystycznego.
  18. Sztuka epistolarna jako forma porozumiewania się. Rozważ temat, odwołując się do wybranych tekstów z dwóch epok literackich.
  19. Przykłady i funkcje parodii tekstów literackich. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
  20. Zabawy słowem w twórczości Tuwima, Gałczyńskiego i Białoszewskiego. Zanalizuj na wybranych przykładach.
  21. Negatywne skutki tendencji rozwojowych we współczesnej polszczyźnie. Omów na zebranym materiale językowym.
  22. Puryzm czy liberalizm językowy? Zaprezentuj swoje stanowisko wobec zapożyczeń odwołując się do wybranych epok. Wskaż uwarunkowania historyczne, socjologiczne, kulturowe.
  23. Omów cechy językowe i stylistyczne tekstów literackich wybranej epoki.
  24. Wyszukaj przykłady nazwisk znaczących bohaterów literackich różnych epok. Dokonaj ich analizy słowotwórczej,  omów funkcje stylistyczne i związek z kreacją bohatera lub ideą utworu..
  25. Nowomowa, czyli język władzy i propagandy w systemie totalitarnym. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
  26. Gdy rozum śpi, budzą się upiory … agresji, wulgarności i chamstwa w języku. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
  27. Gwara łódzka. Omów jej osobliwości, wykorzystując zebrany materiał językowy.
  28. Mowa murów. Dokonaj semantycznej i składniowej analizy napisów na murach.
  29. Nasze miasto w nazwach własnych. Na podstawie wybranych nazw (sklepów, kawiarni, instytucji) przedstaw tendencje rozwojowe w dziedzinie nazewnictwa.
  30. Porównaj i oceń żargon współczesnej młodzieży i żargon uczniowski z czasów młodości Twoich rodziców.
  31. Komizm językowy w żargonie uczniowskim. Omów, odwołując się do wybranych przykładów literackich.
  32. Język jako narzędzie propagandy i demagogii. Przedstaw na podstawie wybranych przykładów z literatury lub publicystyki.
  33. Jak mówią bohaterowie powieści historycznych? Zanalizuj archaizmy w wybranych dziełach.
  34. Wypowiedzi polityków. Na podstawie  zebranego materiału dokonaj klasyfikacji najczęściej pojawiających się błędów językowych.
  35. Na podstawie zebranego materiału omów pochodzenie i budowę słowotwórczą imion zwierząt domowych.
  36. Przekład literacki – sztuka czy rzemiosło? Omów zagadnienie, porównując różne przekłady tych samych tekstów.
  37. Style warunkowane przez osobowość rozmówcy i okoliczności wypowiedzi. Omów w oparciu o dowolne teksty literackie.
  38. Dlaczego niektóre wyrazy stają się modne? Zanalizuj przykłady ze współczesnej polszczyzny.
  39. Rola i znaczenie archaizmów w literaturze fantasy. Omów na wybranych przykładach.
  40. Kicz językowy. Przedstaw zjawisko, analizując cechy języka przykładowych piosenek nurtu disco polo i hip hopu.
  41. Neologizmy i ich funkcje. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich.
  42. Retoryczne środki wyrazu. Zanalizuj je i porównaj na przykładach z publicystyki dawnej i współczesnej.
  43. Zanalizuj język wybranych programów telewizyjnych.

 

 

Zmieniony ( 04.04.2009. )